68.jpg

Początki pieszego pielgrzymowania z Warszawy na Jasną Górę sięgają roku 1656. Istnieje tradycja mówiąca o pielgrzymowaniu z Pragi zaraz po najeździe Szwedów. Choć kult maryjny związany z Jasną Górą rozwijał się na Mazowszu już od początku XV wieku, niewątpliwie na jego ożywienie wpłynęło sprowadzenie do stolicy paulinów w roku 1662. Ówczesny przeor warszawski, Ojciec Innocenty Pokorski, był protektorem Bractwa Pięciu Ran Pana Jezusa, ustanowionego przy kościele Świętego Ducha. To właśnie ono stoi za organizacją pieszej pielgrzymki z Warszawy na Jasną Górę w roku 1711 jako dziękczynienie za ocalenie od zarazy. Wraz z przybyciem na Jasną Górę i pozostawieniem w sanktuarium wotywnej tablicy, członkowie Bractwa złożyli w imieniu mieszkańców Warszawy zobowiązanie do corocznego pieszego pielgrzymowania, jako formy pokuty i dziękczynienia za oddalenie zarazy , która pochłonąć miała 30 tyś. ofiar.

Wiek XVIII obfitował w Rzeczypospolitej w  wiele dramatycznych wydarzeń które nie omijały Jasnej Góry jak również warszawskiej pielgrzymki. Z tego okresu pochodzi wydarzenie zamordowania kompanii warszawskiej, jaki dokonał się w 1792 roku w okolicach Woli Mokrzeskiej. Najprawdopodobniej masakry dokonali Prusacy lub oddział kozacki. W miejscu męczeństwa znajduje się grób, o który przez stulecia dbały rodziny zabitych i mieszkańcy okolicznej parafii. W 1935 roku staraniem pątniczki warszawskiej Kazimiery Stępniakowej oraz przy pomocy Adama Sikorskiego z Częstochowy, stanął w tym miejscu pomnik.

Niewiele można powiedzieć na temat dynamiki pielgrzymek warszawskich w pierwszej połowie XIX wieku. Z Warszawy w tym czasie wychodziły trzy różne pielgrzymki, z których dwie na uroczystości maryjne. Jednym z organizatorów w tym czasie był o. Honorat Koźmiński, późniejszy błogosławiony, a także uczestniczyła w nich założycielka felicjanek, późniejsza błogosławiona Angela Truszkowska. W latach 60, w okresie tzw. rewolucji moralnej, poprzedzającej wybuch powstania styczniowego, pielgrzymki z Warszawy nabrały charakteru patriotycznego. Kościół Świętego Ducha, z którego pielgrzymki nadal wychodziły, stał się miejscem wielu nabożeństw o charakterze religijno-patriotycznym. 

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zmieniła się struktura ruchu pielgrzymkowego ze stolicy. W 1924 roku odnotowano w prasie, że trzem tysiącom pątników towarzyszyło dwóch kapłanów, co komentowane było jako zjawisko korzystne i powrót do tradycji. W ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej, na strukturę pielgrzymowania wywierała wpływ Akcja Katolicka. W wyczuwalnej atmosferze zbliżającego się konfliktu zbrojnego mieszkańcy stolicy spontanicznie garnęli się do swojej Królowej. Wydaje się że aż do lat 1970 nikt nie czuł potrzeby szukania udokumentowanych świadectw, które potwierdzałyby tezę o podtrzymaniu w okresie okupacji tradycji pieszego pielgrzymowania ze stolicy na Jasną Górę.

Pierwsza powojenna pielgrzymka piesza którą prowadził ks. Stefan Batory, orionista, wyruszyła w 1945 roku tradycyjnie 6 sierpnia z kaplicy Matki Bożej Częstochowskiej, znajdującej się w obrębie kościoła św. Jakuba. W pielgrzymce wzięło wtedy udział około 500 osób. W latach 1946 – 1949 opiekę nad pielgrzymką sprawowali księża misjonarze z kościoła p.w. Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu, a kilka tygodni po powrocie Paulinów do stolicy, to właśnie oni przejęli przewodnictwo nad pielgrzymką. Gwałtownie też podniosła się liczba uczestników szacowana w 1950 roku na około 4 tys. Pątników. Pielgrzymkę 6 sierpnia pożegnał nowy prymas, abp Stefan Wyszyński (czego nie czynili jego poprzednicy). 

W roku 1963 mimo prób likwidacji 247 Pielgrzymki Pieszej do Częstochowy, z polecenia kardynała Stefana Wyszyńskiego w kościele p.w. Świętego Ducha mszę św. dla około 2500 tys. pielgrzymów odprawił bp Jerzy Modzelewski. Obecność biskupa i jego pokrzepiające kazanie dodały ducha rozgoryczonym uprzednio pątnikom. W pielgrzymce ze strony paulinów brali udział: o. Stefan Rożej, o. Józef Płatek, o. Melchior Królik oraz bracia: Michał Feldman i Wenanty Kruszewski. Kler diecezjalny reprezentowało około 20 księży. Nielegalna pielgrzymka na trasie podwoiła swą liczbę i na Jasną Górę wkraczało około 5000 tyś osób. Przywitani przez Prymasa Tysiąclecia, pośród wielkiego wzruszenia i szlochu, pielgrzymi na jasnogórskich błoniach leżeli krzyżem. O. Stefan Rożej – świadek tamtego pielgrzymowania trafnie odczytał profil duchowy tych, którzy nie zważając na szykany wyruszyli na Jasną Górę: „To było pokolenie wiernych Polaków, którzy jeszcze nosili blizny powstania warszawskiego, pełni byli ducha odwagi i męstwa. Ich świadomość walki z przeważającą siłą przemocy jeszcze była żywa i skutecznie funkcjonowała dynamiką i żarliwością religijną”. 

Z Warszawskiej Pielgrzymki Pieszej wyruszającej z kościoła Świętego Ducha m.in. wyrosły następujące pielgrzymki: nowohucka (1975), radomska i toruńska (1979), rzeszowska (1980), siedlecka (1982), warmińska (1987).

Pielgrzymka warszawska to od początku dzieło ludzi świeckich, skupionych wokół Bractwa Pięciorańskiego i to tak naprawdę oni, aż do okresu po II wojnie światowej byli odpowiedzialni nie tylko za jej stronę organizacyjną , ale także religijną. Pierwszym księdzem, który towarzyszył pielgrzymce przez cały czas na trasie był w 1945 roku ks. Stefan Batory. Podczas marszu wykonywano śpiewy religijne, jak również codziennie odmawiano cały różaniec i rozmaite koronki. Pielgrzymka nabrała charakteru swoistych rekolekcji w drodze od momentu, gdy w sposób stały zaczęli towarzyszyć jej prezbiterzy (krótkie konferencje głoszone podczas odpoczynków oraz sakrament pojednania). Każda pielgrzymka idzie na Jasną Górę z wybranym hasłem, do którego opracowywany jest program rozpisany na 9 dni. Od początku lat 70 – tych kierownictwo przygotowuje konferencje i rozważania nowennowe. Tak było w latach 1976 -1982, kiedy trwało przygotowanie do 600-lecia obecności Cudownego Obrazu na Jasnej Górze, od początku lat 90-tych, w których Kościół powszechny przygotowywał się na Wielki Jubileusz 2000-lecia chrześcijaństwa, aż po trzyletni program przygotowania do 300-lecia Warszawskiej Pielgrzymki Pieszej.

Aktualnie ze stolicy, obok pielgrzymki paulińskiej, wyruszają także inne: Archidiecezjalna Pielgrzymka Akademicka, Praska Pielgrzymka Piesza Pomocników Matki Kościoła, Piesza Pielgrzymka Niepełnosprawnych a także odrębna Pielgrzymka na Rolkach.  

HISTORIA